Ngày xưa – Sơn Tây (1)

Son Tay (1)

Khởi thủy, thủ phủ của trấn Sơn Tây đặt ở La Phẩm (phía hữu ngạn sông Hồng, cách ngã ba Bạch Hạc độ 5 km, nay thuộc Ba Vì, Hà Nội). Giữa thế kỷ 18, trấn thành được dời về Mông Phụ (ngoại vi thị xã Sơn Tây ngày nay) để tránh nạn nước lụt. Đến năm 1822, Minh Mạng cho xây dựng thành mới tại vùng đất giáp giới hai xã Mai Trai, Thuần Nghệ, dưới ngã ba Bạch Hạc độ 10 dặm. Vị trí này cách xa sông Hồng hơn thành cũ để tránh bị lở đất. Năm 1831, Minh Mạng cải cách hành chính, đổi các trấn thành tỉnh, trấn Sơn Tây đổi thành tỉnh Sơn Tây. Sau khi ổn định chính quyền cai trị tại Việt Nam, đầu thế kỷ 20, thực dân Pháp thành lập thị xã Sơn Tây, làm thủ phủ của tỉnh Sơn Tây mới.

 

Son Tay (3)
Với ranh giới phía Tây là sông Đà, phía Bắc là sông Hồng và phía Đông là sông Đáy, thì hình ảnh của Sơn Tây gắn liền với những con sông. Cảnh đoàn thuyền trên bờ sông Hồng
 

Son Tay (4)

Bến sông

Son Tay (6)

Trâu tắm sông
 

Son Tay (7)
Các ông Tây thực dân khéo léo chỉ kém các bà, các cô gánh gồng khi qua cầu khỉ

Son Tay (8)

Son Tay (11)
Son Tay (9)
Những cây cầu có mái che như thế này ngày nay rất hiếm. Một ông Tây ngồi xe kéo đi công cán.
 

Son Tay (13)
Cảnh giặt giũ trên sông
 

Son Tay (5)
Người nông dân đắp những con đập nhỏ ngăn dòng chảy

Son Tay (14)
Son Tay (15)

và dựng lên những guồng nước để tưới cho những cánh đồng

Son Tay (16)

Son Tay (18)
Cánh đồng Sơn Tây

Son Tay (19)

Đường lên thị xã vòng vèo theo các ngọn đồi 

Son Tay (17)

“Tổng” – thủ phủ của vùng đất – từ tiếng Việt được giữ nguyên trên các tấm bưu thiếp

Photobucket

Một ngôi đình ở Sơn Tây năm 1884.

Son Tay (20)

Liệu đây có phải là hình ảnh của Chùa Mía – Đường Lâm, một ngôi chùa nổ tiếng với số lượng rất lớn các pho tượng? Trên tấm bưu ảnh này người Pháp gọi là chùa 100 vị. 

Son Tay (21)

Bên trong chùa

Photobucket

Sơn Tây là vùng đất tốt về phong thuỷ: tựa núi, nhìn sông. Ngoại ô Sơn Tây có làng cổ Phú Nhi, đời vua Thiệu Trị, tổng đốc Nguyễn Đăng Giai đã cho dựng ở đây một Văn Miếu cho cả vùng xứ Đoài. Văn Miếu Sơn Tây ngày nay không còn. Rất nhiều bức bưu ảnh đầu thế kỉ XX có cùng một ghi chú Pagode des Madarins. Công trình nào là Văn Miếu Sơn Tây? Trong bộ ảnh của Hocquard công trình này được ghi chú là Chùa Phú Nhi.

Son Tay (22)

hoặc chùa Phú Xã

Son Tay (26)

Phần lớn ghi là Chùa các quan (Pagode des Mandarins) 

Son Tay (23)

Cũng có bức họ dùng tiếng Việt : Văn Miếu. 

Son Tay (54)

Quan lại trong vùng chắc đều đỗ đạt từ trung tâm nho giáo trên

Son Tay (53)

Đời sống gia đình họ khá phong lưu

Son Tay (34)


Son Tay (31)

Son Tay (32)

Tuy nhiên, tìm hiểu các bức bưu ảnh về Sơn Tây sẽ thấy một loạt những bức khác cũng ghi chú là Pagode des Mandarins, nhưng trông nó không giống công trinh ghi chú thích Văn Miếu ở trên. Công trình này nằm trên một địa thế cao, giữa rừng thông, khác địa thế bằng phẳng ở những bức ảnh trước. 

Son Tay (29)

Cận cảnh ngôi chùa với những câu đối đắp trên tam quan
 

Son Tay (30)

Góc chụp từ trong sân chùa
 

Son Tay (35)

Bức ảnh Lối vào Chùa các quan khẳng định thêm ngôi chùa này nằm trên một sườn đồi . 
 
Photobucket 
và vị trí của nó nằm trên đường đi Hưng Hóa

Son Tay (36) 
Ba bức ảnh này chụp cùng thời điểm khác một chút trong chuyển động của các nhân vật

Son Tay (39)

 Son Tay (37)
Nhà thờ Sơn Tây

 Son Tay (38)
 

Son Tay (40)

Một thời kì khác đang diễn ra trên vùng đất núi Tản, sông Đà. Hình ảnh một khách sạn trong thị xã.

Son Tay (41)

Một câu lạc bộ 

Son Tay (46) 
Toàn cảnh cánh đồng và doanh trại    
 

Son Tay (42)
Và những khu doanh trại mọc lên
 
 photo 991_001.jpg

28.5.1910. Một lính Pháp ghi thêm vào dòng chú thích “Trại lính viễn chinh và trại lính tập” chữ Tổng (tỉnh), tả về núi Ba Vì chưa đủ, anh ta còn đánh dấu căn phòng của mình trên đầu hồi tầng ba, dùng nguyên từ tiếng Việt “căn nhà”. 
Son Tay (43)

Lính Pháp đóng quân trong những khu nhà cao tầng, lính tập Bắc kì ở trong những khu trại xung quanh.

Son Tay (45)

Son Tay (47)

Có vẻ quá đủ với thành cổ, Văn Miếu Sơn Tây, chùa chiền, trại lính họ chụp cả những người dân sống quanh trại lính để làm bưư thiếp (ảnh dưới)

Photobucket

Viết bình luận